Digital Fairness Act – projekt już jest!
Dzisiaj Komisja Europejska, po prowadzonych już od jakiegoś czasu analizach i konsultacjach, przedstawiła projekt nowych regulacji konsumenckich, w tym tzw. Digital Fairness Act (po polsku Akt o sprawiedliwości cyfrowej).
Na razie dość ogólnie, na szybko. Czas wgryźć się w proponowane rozwiązania, a po ich analizie z pewnością pojawi się więcej wpisów.
Zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami zajęto się zwodniczymi interfejsami (czyli dark patterns), wprowadzającym w błąd marketingiem, w tym prowadzonym przez influencerów, uzależniającym projektowaniem produktów cyfrowych i nieuczciwymi praktykami personalizacji. Regulacja zawiera również zakazy związane z grami i małoletnimi graczami, przepisy dot. sposobu rozwiązywania umów (odpowiedni przycisk) oraz prawo do domagania się kontaktu z człowiekiem w przypadkach, gdy automatyczna obsługa klienta nie rozwiązuje problemu. Projekt zawiera załącznik, w którym wymieniono zakazane praktyki stosowane wobec konsumentów. Podzielono je na wprowadzające w błąd oraz agresywne.
Czy to rewolucja? Nie. Część z proponowanych rozwiązań zawartych w projekcie oraz praktyk z załącznika to już obowiązujące regulacje z lekkimi modyfikacjami. Ponadto nowe prawo w pewien sposób jest jedynie doprecyzowaniem ogólnych reguł. Wiele z wymienionych praktyk konsumenckich i tak już w orzecznictwie zostało uznanych za sprzeczne z prawem. Dlatego część organizacji w toku konsultacji z 2025 r. wskazywała, że nowe regulacje są zbędne, a należy zwiększyć skuteczność egzekwowania przepisów.
W nawiązaniu do rzeczonych konsultacji i jednego z wcześniejszych wpisów, który ich dotyczył (Digital Fairness Act – ciekawe konsultacje), warto wskazać, że najwięcej głosów obywateli, około 80% z ponad 4 tysięcy opinii, dotyczyło gier, które po zakupie przestają działać, bo wydawca wyłącza serwery. Projekt nowych regulacji tego tematu nie porusza.
Trzeba odnotować, że projekt przewiduje kilka poziomów możliwego nakładania kar za łamanie przepisów. Pierwszy to poziom Komisji Europejskiej, stosowany w największych sprawach o zasięgu unijnym – Komisja sama poprowadzi postępowanie i będzie mogła nałożyć karę do 6% światowego rocznego obrotu firmy. O wysokości kary zdecydują między innymi skala i czas trwania naruszenia, uzyskane korzyści, wcześniejsze naruszenia i to, czy firma naprawiła szkodę. Małe firmy nie są zwolnione z nowych obowiązków, ale ich wielkość ma być brana pod uwagę przy wymiarze kary. Kary to nie wszystko. W określonych przypadkach umowy nie będą wiązać konsumentów. Ponadto konsument będzie mógł żądać odszkodowania, obniżenia ceny albo rozwiązania umowy.
O sprawach krajowych nadal decydować będą organy w każdym państwie. W Polsce to Prezes UOKiK, który już dziś może nałożyć karę do 10% obrotu firmy.
To oczywiście na razie projekt. Muszą go przyjąć Parlament Europejski i Rada, a sama treść jeszcze może się zmienić.
Nowe zasady teoretycznie zaczną być stosowane 12 miesięcy po wejściu rozporządzenia w życie. Nie warto jednak czekać. Część tych praktyk, na przykład fałszywe liczniki czy ukrywanie reklamy, jest zakazana już dziś. Dobry początek to przegląd ścieżki zakupowej, sposobu podawania cen i opłat, procesu rezygnacji oraz sposobu prowadzenia komunikacji z klientami. Kto uporządkuje je już teraz, obniży ryzyko oraz nie będzie musiał robić tego w pośpiechu w przyszłości.
Ja wracam do lektury i analizy proponowanych zmian.
Zdjęcie okładkowe pobrane z portalu Pexels, gdzie zostało udostępnione przez Marco (otwiera się w nowej karcie).
- [1] Pierwsza strona projektu DFA. Zdjęcie autora wpisu (archiwum własne).
