Digital fairness act – ciekawe konsultacje
Właśnie zakończyły się trwające od 17 lipca do 24 października 2025 r. konsultacje publiczne dotyczące ogłoszonego przez Komisję Europejską planu uregulowania w ramach Digital Fairness Act następujących kwestii:
- nieuczciwych praktyk handlowych związanych ze zwodniczymi interfejsami (dark patterns),
- wprowadzającego w błąd marketingu prowadzonego przez influencerów,
- uzależniającego projektowania produktów cyfrowych,
- nieuczciwych praktyk w zakresie personalizacji.
Oczywiście projekt samej regulacji jeszcze nie powstał. To tak naprawdę wstępne konsultacje dotyczące oceny skutków regulacji w ramach planowanych działań legislacyjnych. Zebrano 4325 głosów.
Analiza zgłoszeń przynosi pewne zaskoczenie. Otóż okazało się, że najwięcej komentarzy nie dotyczy żadnego z wyżej wymienionych zagadnień. Dyskusję zdominował temat gier komputerowych. Około 80% opinii dotyczy przede wszystkim zakupu gier i prawa do korzystania z nich. Czyli niejako cyfrowej własności. Wiele z komentarzy wprost przywołuje akcję „Stop Killing Games” lub powiązaną z nią „Stop Destroying Videogames”, będącą tzw. europejską inicjatywą obywatelską (polecam zerknąć, czym są europejskie inicjatywy obywatelskie). O co dokładnie chodzi? Myślę, że najlepiej tłumaczą to sami inicjatorzy akcji w dziale FAQ na oficjalnej stronie internetowej. A w skrócie: Coraz więcej tytułów opiera swoje działanie na serwerach kontrolowanych przez wydawcę danej gry. Gdy wydawca z jakiegokolwiek powodu, którym zapewne w 99% przypadków będzie niska rentowność, zechce zakończyć wsparcie, dalsza rozgrywka w zasadzie nie jest możliwa. Przykładem jest tutaj sprawa, w której francuskie stowarzyszenie konsumenckie UFC-Que Choisir pozwało firmę Ubisoft w związku z wyłączeniem serwerów i odebraniem dostępu do gry wyścigowej The Crew w marcu 2024 roku. Ubisoftowi zarzucono wprowadzanie konsumentów w błąd co do trwałego charakteru zakupu gry, a ponadto stosowanie nieuczciwych (abuzywnych) klauzul umownych, które pozbawiają graczy praw własności do zakupionych produktów, oraz wypowiedzenie licencji i zablokowanie dostępu do gry bez oferowania zwrotu pieniędzy. Podobne sprawy zainicjowano też w USA. Ubisoft broni się w sposób oczywisty, twierdząc, że klienci nie kupują gry na własność, a jedynie licencję na korzystanie z niej.
I w tej chwili wystarczy na ten temat. Jest to ważne i ciekawe zagadnienie dotyczące praw konsumenckich, ale szerzej może w innym wpisie, a tutaj tylko sygnalizacja.
Na co jeszcze wskazały konsultacje? To zależy od tego, kim był autor komentarza. W komentarzach organizacji konsumenckich najczęstsze tematy to: egzekwowanie i spójność prawa (planowana regulacja vs już istniejące), dark patterns, ochrona małoletnich, prywatność, AI, uzależniający design i działalność influencerów. Czyli niejako kwestie, które są podstawą do powstania regulacji. W całych konsultacjach często pojawiają się też zagadnienia dot. loot boxów i walut wirtualnych.
Pojawiły się też uwagi dotyczące cenzury finansowej, tj. wywierania presji przez organizacje płatnicze (np. Visa, Mastercard czy PayPal) na sprzedawców gier (np. Steam), co w efekcie doprowadza do usuwania legalnych produktów cyfrowych z dystrybucji. Były też głosy sprzeciwiające się planowi Google, by aplikacje na Androida instalowane spoza Google Play wymagały weryfikacji dewelopera. Oba wątki pojawiły się falami, w reakcji na bieżące wydarzenia.
W komentarzach organizacji przedsiębiorców lub firm pojawiły się stanowiska, że DFA jest merytorycznie zbędny, ponieważ obecne regulacje już pozwalają zwalczać część problemów. Wskazują, że problemem jest egzekwowanie już obowiązujących regulacji.
Jak widać, konsultacje pozwoliły zabrać głos w wielu kwestiach, a nadesłane głosy niekoniecznie były bezpośrednim komentarzem do oceny skutków regulacji. Zobaczmy, które z postulatów zostaną ostatecznie uwzględnione w projekcie.
Skala oddziaływania nowych przepisów może być niezwykle szeroka. Będą to przepisy prawa konsumenckiego, których zastosowanie nie zależy wyłącznie od wielkości usługodawcy, chociaż może pojawią się jakieś wyłączenia. Najprawdopodobniej również i małe firmy będą musiały sprostać bardziej szczegółowym wymogom w zakresie zgodności (compliance). Możemy już teraz pomóc w powolnym dostosowywaniu się do nowych regulacji. Ważne jest to, że część z regulowanych praktyk tak w zasadzie już teraz jest zakazana.
Zdjęcie okładkowe pobrane z portalu Pexels, gdzie zostało udostępnione przez Jonas Horsch (otwiera się w nowej karcie).